مدّتی این مثنوی تأخیر شد      مهلتی بایست تا خون شیر شد

مدّتی بود که با دوست مسلمانم اتّفاق سخن در بارهء امر پیش نیامده بود. البته ما در همه حال یار غاریم و در مصاحبت از هر قیدی بر کنار. روزی در زیر سایهء درختی نشسته به نوشیدن بادهء جانانی یعنی چای ایرانی مشغول بودیم از او پرسیدم خوب در راه مجاهده چگونه‏ای؟

گفت: راستش اینست که من حال از سرچشمه آب می‏خورم...

صحبتش را بریده اضافه کردم: ... به جای این که از کوزهء لب شکسته بنوشی.

خندیده گفت: مدّتی است مشغول مطالعهء آثار بهاءالله هستم. گرفتاری ما مسلمانان اینست که محض کسب اطّلاعات به نوشته‏های دشمنان شما بهائیان مراجعه می‏کنیم. شما وقتی به من گفتید که از بهاءالله صد جلد اثر باقی مانده است، حال اگر من به مطالعهء یک درصد این آثار توفیق یابم و در مطالب آن تعمّق نمایم برایم کافی است تا حق را از باطل تشخیص دهم. راستی من گاهی فکر می‏کنم که اگر بهاءالله حق باشد این آثار و آیات چه تحوّلی در عالم افکار و اخلاق جهان به وجود خواهد آورد.

گفتم: ببین از حضرت مسیح جز چند صفحه بیانات شفاهی باقی نمانده یعنی اگر تمام کلمات مسیح صبیح را از انجیل بیرون آوریم چند صفحه بیشتر نخواهد شد. ملاحظه کن این چند صفحه چه تأثیری در جهان در طیّ دو هزار سال به جای نهاده. هنوز صدها میلیون مردم جهان به یاد او صبح برمی‏خیزند و با دعای حضرتش سر بر بستر می‏گذارند. همین طور قرآن فرقان با آن که یک جلد بیش نیست صدها کتاب در شأن تأثیرش در آفاق و انفس رقم یافته، دوات‏ها خشک شده و قلم‏ها شکسته است و هنوز وصف آن نگار به پایان نرسیده است. حال تصوّر نما این ظهور عظیم چه تحولی در آفاق و انفس ظاهر خواهد ساخت.

در دورانی که متعصّبان در شریعت در نقاط مختلف جهان سیل ویران کننده جهاد مذهبی را با مقاصد سیاسی به راه انداخته‏اند هیچ امری از گفت و شنود میان ادیان، لااقل ادیان بزرگ، برای حصول تفاهم بین آنها ضروری‏تر به نظر نمی‏رسد.

در فرصت‏های دیگری در این مجلّه سخن از نهضت اکومنیسم و اندیشهء نزدیک کردن مذاهب و ادیان به یکدیگر رفته است. امّا باید میان سه مفهوم اساسی که در این ایّام به فراوانی به کار می‏رود فرق قائل شد. نخست اکومنیسم، دوّم گفتگو میان ادیان و مذاهب و سوّم تقریب و توحید ادیان. امّا اکومنیسم که از کلمهء لاتینی اکومنیک یا اوکومنیکوس مشتق است، ریشه‏ای یونانی دارد به دو معنی یکی سرزمین مسکون و دیگری جهان، و مراد از اکومنیسم جنبشی است درون مسیحیت برای نزدیک کردن و در صورت امکان وحدت بخشیدن به همهء فرقه‏ها و مذاهب مسیحی. چنان که پل پويارد . PoupardP مؤلف فرهنگ ادیان (به زبان فرانسه، ۱۹۸۴) می‏نویسد بعد از انشعاب و جدا ئی بین کلیسای روم و کلیسای شرقی، بین کلیساهای پرتستان و کلیسای کاتولیک، بین کلیسای انگلیکان و آئین کاتولیک... کوشش‏هایی برای سازش و تلفیق به کار افتاد.

امّا در قرن بیستم کوشش منظّم برای اتّحاد همهء کلیساهای مسیحی (اکومنیسم) در سال ۱۹۱۰ از کنفرانس ادیمبورگ شروع شد که در آن هشیاری به لزوم اتّحاد همهء فرقه‏های مسیحی به منظور هماهنگ کردن فعّالیّت‏های تبلیغی و میسیونری حاصل آمد.در سال ۱۹۲۵ در استکهلم و در سال ۱۹۲۷ در لوزان و در سال ۱۹۳۷ در اکسفورد کنفرانس‏هایی تشکیل شد که همه معطوف به همان هدف مذکور بود و بالاخره این مساعی در سال ۱۹۴۸ به تشکیل شورای جهانی کلیساها منتهی شد. شروع این کار در آمستردام بود که در آن عدّه‏ای از نمایندگان کلیساهای پرتستان گرد هم آمدند و بعد در سال ۱۹۵۴ عدّه‏ای از کلیساهای ارتدکس نیز به آنها پیوستند (از جمله کلیسای ارتدکس روس در سال ۱۹۶۱).

 در ۳۰ اکتبر ۱۸۶۸، یعنی درست دو ماه پس از ورود جمال مبارک به حیفا، فرقه‌ای از مسیحیان آلمانی که منتظر ظهور موعود از اراضی مقدسه بودند از آلمان وارد شهر حیفا شدند و خود را آمادهء وقوع آن حادثهء بزرگ دینی و تاریخی نمودند. در این مقاله سعی خواهد شد تاریخ این گروه آلمانی به اختصار مرور شود. در ضمن مقاله، توجّه خوانندگان عزیز را به مواضیع مربوط به امر مبارک مانند تاریخ مدینهء حیفا و استقرار این گروه زهّاد در این شهر و اشتغال آنان به کمک در امر بنای شهر حیفا، روابطشان با احبّای ساکن حیفا، نزول لوح مبارک هرتیک برای رهبر مذهبی این گروه و بالاخره ابتیاع اراضی جهت استقرار عرش مطهر حضرت ربّ اعلی' جلب خواهد نمود.

استقرار عرش مطهّر حضرت ربّ اعلی' در کوه کرمل واقعهء تاریخی بسیار مهمّی است که بشارت تحقّق آن در کتب ادوار قبل به وضوح مذکور است امّا برای استقرار این عرش، ید غیبی الهی حامی سلسله‏ حوادثی بود که گروهی چند از نفوس، بدون آن که خود ارادهء آن را داشته باشند، در آن شرکت نمودند تا اساس ملکوت‏الله و سلطنت الٓهی در کوه کرمل گذاشته شود. تحقّق بشارات کتاب مقدّس تورات و قرآن کریم و آثار مبارکهء این ظهور در خصوص مراجعت یهود به اسرائیل و استقرار آنان در سرزمین خود، داستان شهادت وجود مقدّسی چون حضرت اعلی، سلطان رسل در ۹ ژوئیهء ۱۸۵۰ در شهر تبریز دارای رموزی است که بحث در بارهء آن فی‏نفسه نیازمند کتابی جسیم است. شرح ربودن عرش مطهّر از کنار خندق توسّط بابیان و چگونگی مخفی کردن آن در ۱۴ نقطهء مختلف به مدّت ۵۰ سال متوالی و بعد شرح انتقال عرش آن وجود نازنین به ارض اقدس و اختفاء آن به مدّت ۱۰ سال در این مکان مقدّس؛ نحوهء تشکیل گروهی از مسیحیان آلمانی، سفر و استقرارشان در محلّی که تمام این وقایع طائف حول آن است، و از بین رفتن این گروه آلمانی؛ داستان سفارش دو تابوت آبنوس و مرمر توسط حضرت مولی‏الوری به احبّای هند و برمه؛ شرح سفرهای مبارک حضرت بهاءالله به کوم‏الله؛ نزول لوح مبارک کرمل و انتخاب زمینی که مرقد مبارک حضرت اعلی' را می‏بایست الی‏الابد در آغوش خود جای دهد؛ چگونگی ابتیاع این اراضی توسّط حضرت عبدالبهاء و ساختن شش اطاق از مجوعهء نه اطاق که نظر مبارک بر آن بوده؛ داستان چگونگی استقرار آن عرش معنبر به ید توانای حضرتش در قلب آن کوه در نوروز ۱۹۰۹؛ اکمال و اتمام مقام مقدّس اعلی' توسط حضرت ولی امرالله و ایجاد حدائق حول آن و بالاخره ساخته شدن طبقات هجده‏گانهء این حدائق از رأس جبل تا پایین‏ترین نقطهء آن؛ هر یک حلقه‏ای از زنجیری است که هزاران رمز و راز، آنها را به هم وصل نموده است.

 از هنگامی که یونسکو اندیشهء گفتگو بین تمدّن‏ها را مطرح کرد و پارلمان دوّم ادیان و عالِم بزرگ علوم الهی هانس کونگ H. Küng ضرورت صلح میان ادیان را برای تحقّق صلح بین‏المللی عنوان نمود، چشم‏ها به سوی دو دیانت بزرگ عالم یعنی آئین کاتولیک و اسلام معطوف شد که آیا در راه نزدیکی بیشتر و درک و تقدیر ریشه‏های مشترک آنها چه اقداماتی معمول خواهد گشت. الآن چهل سال از بیانیهء واتیکان دو که در روزگار پاپ کاتولیک ژان بیست و سوّم در جهت احترام به ادیان غیر مسیحی تهیه و تنظیم شد می‏گذرد و بسیاری از مسیحیان روشنفکر انتظار دارند که پاپ جدید به دنبال ژان پل دوّم قدم‏های تازه‏ای در راه تقریب بین ادیان مسیحی و غیر مسیحی و نیز نزدیکی بین مذاهب مسیحی بردارد امّا هنوز این انتظار تحقّق عملی نیافته است.

همه به خاطر دارند که ژان پل دوّم چند گام مثبت در مسیر گفتگو بین ادیان برداشت، هر چند که همهء آنها محجوبانه بود، یکی دعوت اجتماع نمایندگان ادیان در اسیز Assise که دو بار صورت گرفت، دیگر بازدید او از اورشلیم و مساجد کازابلانکا و دمشق و گفتگویی که در زمان وی با کلیسای انگلیکان آغاز شد امّا بی‏تردید بیانیهء واتیکان دو (۱۹۵۹- ۱۹۶۵) بسیار جامع‏تر و غنی‏تر از اقداماتی بود که تاکنون به موقع عمل در آمده است، از آن جمله بود ترک زبان کهنهء لاتین در مراسم مذهبی به عنوان زبان رسمی کلیسائی، افزایش اختیارات کلیساهای محلّی، اجازهء مشارکت افراد غیر مذهبی در اجرای مراسم مذهبی، شناسایی آزادی وجدان مذهبی، گفتگوی برادرانه با سایر کلیساهای مسیحی و ادیان غیر مسیحی، دعوت مسیحیان به توجّه به مقتضیات زمان و سازگاری با تحوّل و تجدّد. در همان زمان بود که با بیانیه‏ای زیر عنوان «شعف و امید» کلیسای کاتولیک موافقت خود را با حقوق بشر و دموکراسی اعلام کرد (در حالی که پاپ پی نهم، معاصر حضرت بهاءالله، با آزادی عقیده و فکر مخالفت کرده بود) و نظر مساعدی نسبت به عدالت اجتماعی و بین‏المللی اتّخاذ نمود.